Wist u dat….? De historische trambaan tussen Margraten en Reijmerstok.

By 22 januari 2018 artikel

Door: Jos Beckers.

De toekomstige Trambaanfietsroute Maastricht-Aken loopt over een heel bijzonder stuk van de historische trambaan dat lag tussen Margraten en Reijmerstok. Ik ben nieuwsgierig en duik in een naslagwerk dat verhaalt over deze trambaan.

 

Ik wist al dat reizigers ter hoogte van hoeve Vruchtenhof aan de Rijksweg 110 in Margraten op de tram richting Vaals stapten. Maar er is meer. Om vanuit Margraten de tramlijn onder in het Gulpdal te krijgen, moest er bijvoorbeeld eerst een geschikte afdaling worden aangelegd. Het volgen van de bestaande Rijksweg was geen optie. Dat had alles met het stijgingspercentage te maken.

Uit een viertal concepttrajecten werd voor de kortste afdaling gekozen met de langste overspanning over het Gulpdal ter hoogte van Euverem. Het is de meest noordelijke en de minst bochtige variant. Dat verklaart de keuze. De aanleg van het 2,65 kilometer lange gedeelte werd op 1 augustus 1922 aan aannemersbedrijf A. van Eupen gegund, voor het indertijd gigantische bedrag van 356.000 gulden. Het traject moest op 1 juli 1923 klaar zijn.

322.000 m3 grond verplaatsen

De hoge kosten voor de aanleg hadden vooral te maken met de verplaatsing van een enorme hoeveelheid grond. Zo’n 322.000 kubieke meter. Een ander interessant weetje is dat de maximale ingraving op het traject -17,25 meter bedroeg met een boven-breedte van 55 meter. De grootste ophoging was +10,50 meter met een breedte van 30 meter. Een enorme klus die indertijd werd geklaard met een stoomschop.

Kipkarren

Voor het vervoer van de grond waren 6 locomotieven met kipkarren – elk met een inhoud van 4 kuub – beschikbaar. Nu was het transport van de grond, door de hoogteverschillen heel moeizaam. Afhankelijk van de helling konden door twee locomotieven slechts vier geladen kipkarren met een remwagen worden verplaatst. En dat schoot niet op. De natte winter van 1922 leverde als bijkomend probleem, dat de vers uitgegraven leemgrond voor mens en voertuig bijna onbegaanbaar was

‘Kunstwerken’ langs en op het traject

Wat ik verder interessant vind, zijn de anekdotes achter de ‘kunstwerken’ langs de lijn. Het meest imposante was de brug in de provinciale weg De Hut – De Planck. De brug moest 41 meter lang worden met 5 overspanningen van 8,20, opgelegd op kolommen, waarvan de middelste overspanningen maar liefst 12 meter hoog waren. Voor die tijd een hele onderneming. De ingraving voor de tramlijn bedroeg op dat punt 13,80 meter. Omdat voor het viaduct De Hut-De Planck voor een ander ontwerp was gekozen – een constructie, uitgevoerd in beton – kon het pas eind 1924 worden opgeleverd. Twee jaar later dan de andere ‘kunstwerken’.

Een brug van hetzelfde ontwerp vinden we nog op de Heuvellandlijn (Maastricht-Heerlen) bij station Schin op Geul. Na sluiting van de tramlijn werd in 1939 het gehele traject opgebroken, echter dit viaduct bleef staan. Maar lang bleef het niet staan, 5 jaar later, aan het einde van de 2e wereldoorlog werd de brug alsnog op 12 september 1944 door de in paniek geraakte Duitsers alsnog opgeblazen. Na de oorlog werden de restanten van deze brug aan de westkant naast de provinciale weg gestort, en bedekt met een laag grond. Deze heuvel bevat maar liefst 200.000 ton puin afkomstig van de brug. Diverse betonfragmenten steken er nog uit, en zijn vandaag de dag nog te zien.

Voor de afvoer van regen, sneeuw en kwelwater zorgde een duiker in het baanlichaam. Bij de Luikerweg Euverem zou een eenvoudig viaduct komen, terwijl in de Reijmerstokkerdorpstraat een viaduct met een totale hoogte van 10 meter over de weg werd geplaatst.

De berg grond met daar onder 200.000 ton puin van de brug.

De plek van de voormalige halte De Hut/Ingber.

De plek van de voormalige halte De Hut/Ingber.

Plateautraject richting Reijmerstok.

Oprit viaduct Reijmerstok.

Viaduct Reijmerstok.

1925 tot 1938

De officiële opening van het traject Gulpen-Maastricht vond plaats op 16 april 1925. Nog geen 13 jaar later op 5 april 1938 werd al het vervoer gestaakt en de lijn afgebroken. Op het traject Margraten-De Hut-Reijmerstok werden alleen de sporen verwijderd. De rest bleef verlaten in het landschap achter.

Achter het viaduct kijkend over het weiland dat tot 1938 Raccordement Slenter was, De heer Slenter had hier een verlading voor steenkool en veevoer (Koek). Tevens was hier ook de tramhalte Reijmerstok gevestigd.

 

Bekijk ook de Facebookpagina ‘Tramlijn Maastricht – Gulpen/Wijlre – Vaals’ waar u nog meer informatie kunt terugvinden over deze historische tramlijn.

Auteur en fotografie:
Jos Beckers

 

Wilt u ook graag een bijdrage leveren, in de vorm van een column of interview of heeft u beeldmateriaal dat u met ons wilt delen? Laat ons dit weten. Wij zijn erg geïnteresseerd in anekdotes uit het verleden en de historische feiten over de trambaan die door het Zuid-Limburgse Heuvellandschap van Aken naar Maastricht liep.

Neem contact op met ons.

X